Đức-Việt

Mùa xuân năm 2026: Trưởng dự án Hung Cao The đang thực hiện chuyến đi nghiên cứu tại Việt Nam, gặp gỡ các cựu lao động hợp đồng, nhân viên đại sứ quán hoặc sinh viên tại Cộng hòa Dân chủ Đức – và tiến hành những cuộc phỏng vấn nhân chứng đầu tiên.
Ảnh: Hung Cao The

Các cựu lao động hợp đồng người Việt Nam đã để lại dấu ấn sâu đậm tại Sachsen – song những câu chuyện của họ vẫn còn rất ít người biết đến. Thông qua dự án “Đức-Việt. Cuộc sống Đức-Việt tại Sachsen”, chúng tôi muốn làm nổi bật những trải nghiệm của họ từ thời Cộng hòa Dân chủ Đức (DDR), qua Cách mạng Hòa bình, thời kỳ Thống nhất cho đến hiện tại. Trong các cuộc phỏng vấn video, những nhân chứng người Việt Nam và Đức chia sẻ câu chuyện của mình: họ kể về công việc và cuộc sống hàng ngày, về phân biệt chủng tộc và tình đoàn kết, về những khởi đầu mới và sự gắn bó bền chặt. Tiểu sử của họ cho thấy CHDC Đức (DDR là một xã hội di cư và giúp chúng ta nhận ra rằng cuộc đời của người Đức và người Việt Nam vẫn đan xen chặt chẽ với nhau cho đến ngày nay. Trên trang này, các bạn sẽ tìm thấy những thông tin nền tảng được chọn lọc và những góc nhìn sâu sắc về công việc lịch sử truyền miệng của chúng tôi – song ngữ, dễ tiếp cận và luôn mở cửa đón nhận thêm nhiều tiếng nói khác.

Các sự kiện

Erzählcafé: Migration und Alltag in der DDR

7. Oktober 2026, 17:30 - 19:00
Caféteria (Gedenkstätte Bautzner Straße Dresden), Bautzner Straße 112a, Dresden

Die DDR verstand sich offiziell als antirassistisch, dennoch sah der Alltag meist anders aus. Im Mittelpunkt des Erzählcafés stehen persönliche Perspektiven auf eine oft wenig sichtbare Geschichte: Migration in einem Staat, der sich selbst als internationalistisch verstand, zugleich aber klare politische und gesellschaftliche Grenzen setzte. Wir freuen uns auf den Austausch mit Euch und den Zeitzeugen Hung Cao The und Luiz Mazuze.

Eine Veranstaltung in Kooperation mit der Gedenkstätte Bautzner Straße Dresden.

“Đức‑Việt” nói về điều gì?

Trong “Đức‑Việt”, chúng tôi tập trung vào những câu chuyện cuộc đời của các lao động hợp đồng người Việt Nam và các đồng nghiệp người Đức của họ. Họ kể lại cuộc sống hàng ngày của mình tại Cộng hòa Dân chủ Đức (DDR), về Cuộc Cách mạng Hòa bình, sự Thống nhất và những năm 1990 đầy thách thức. Các cuộc phỏng vấn nhân chứng cho thấy mối liên kết chặt chẽ giữa các cuộc đời của người Đức và người Việt Nam cho đến ngày nay, cũng như những trải nghiệm vốn bị che khuất trong bóng tối của lịch sử chính thống.

Chúng tôi ghi lại các cuộc phỏng vấn video và thông tin về dự án trên trang web cũng như trên các nền tảng mạng xã hội của chúng tôi.

Cùng với 10 đến 20 nhân chứng thời kỳ đó, chúng tôi khơi gợi những ký ức và thực tế cuộc sống hàng ngày, từ đó mở rộng ký ức tập thể. Trọng tâm của dự án là ghi chép và lưu trữ các câu chuyện cuộc đời của người Đức và người Việt tại Sachsen và Việt Nam (bao gồm Hà Nội, Dresden, Freital và Crimmitschau). Thông qua các cuộc phỏng vấn nhân chứng (dưới dạng video và văn bản), chúng tôi ghi lại một phần của hơn 50 năm quan hệ Đức-Việt và hành trình cuộc đời của họ. Trong số các nhân chứng Việt Nam có cựu lao động hợp đồng, nhân viên Đại sứ quán, sinh viên, doanh nhân và những người hồi hương. Trong số các nhân chứng Đức có cựu quản đốc và nhân viên chăm sóc tại VEB Kinderoberbekleidung Freital – một đơn vị trực thuộc VEB Textilkombinat Cottbus và Nhà máy Vải Crimmitschau.

Bằng cách đề cập đến những câu chuyện cuộc đời của người Việt Nam trước, trong và sau Cách mạng Hòa bình cho đến hiện tại, chúng tôi mong muốn làm nổi bật những mâu thuẫn giữa thành công cá nhân và những đóng góp cho công cuộc xây dựng đất nước với những bất công phải gánh chịu, cũng như sự chi phối từ bên ngoài bởi Cộng hòa Dân chủ Dân tộc Đức (DDR) và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Những nhân chứng thời đại kể lại: Tiếng nói từ Việt Nam và Sachsen

Trong các cuộc phỏng vấn video của chúng tôi, những người đã trực tiếp trải qua lịch sử này được lên tiếng: cựu lao động hợp đồng, sinh viên, nhân viên đại sứ quán, quản đốc, nhân viên chăm sóc tại ký túc xá và các doanh nhân. Họ chia sẻ về hành trình đến nơi, công việc, nơi ở, phân biệt chủng tộc, tinh thần đoàn kết và việc xây dựng một cuộc sống mới tại Sachsen. Mỗi câu chuyện cuộc đời mở ra một góc nhìn riêng về quan hệ Đức-Việt Nam trong 50 năm qua.

Cộng hòa Dân chủ Đức (DDR) – một xã hội di cư

Cộng hòa Dân chủ Đức (DDR) được định hình bởi cả dòng người di cư ra nước ngoài lẫn dòng người nhập cư – song lịch sử di cư này hầu như không được công chúng biết đến. Hàng chục nghìn lao động hợp đồng đến từ các nước được gọi là “anh em xã hội chủ nghĩa”, trong đó chủ yếu là người Việt Nam, đã làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước dưới những quy định nghiêm ngặt và thường trong điều kiện bấp bênh. Dự án của chúng tôi cho thấy xã hội CHDC Đức đã bị ảnh hưởng mạnh mẽ như thế nào bởi di cư, cũng như những sự đứt gãy và sự liên tục vẫn còn tác động đến ngày nay.

Ngày nay tại Sachsen: Đến, ở lại, cùng góp phần xây dựng

Nhiều cựu lao động hợp đồng và gia đình họ hiện đang sinh sống tại Sachsen – với tư cách là doanh nhân, nhân viên, thành viên các tổ chức xã hội và hàng xóm. Các cửa hàng, nhà hàng và câu lạc bộ của người Việt Nam đã trở thành một phần không thể thiếu trong cảnh quan đô thị và xã hội dân sự địa phương. Đồng thời, những trải nghiệm về sự bất an, sự cô lập và bạo lực phân biệt chủng tộc của họ lại đối lập với những ký ức tích cực về tinh thần cộng đồng và sự khởi đầu mới.

Phương pháp của chúng tôi: Lịch sử truyền miệng và kể chuyện tiểu sử

Chúng tôi áp dụng các phương pháp lịch sử truyền miệng và nghiên cứu tiểu sử để làm nổi bật những trải nghiệm cá nhân không được ghi lại trong hồ sơ hay số liệu thống kê. Trọng tâm là những câu chuyện của từng cá nhân, ký ức, những giai đoạn đứt gãy và góc nhìn của họ. Từ đó, chúng tôi tạo ra những góc nhìn đa chiều về lịch sử Đức-Việt, vừa có giá trị học thuật vừa dễ tiếp cận với công chúng rộng rãi.

Lưu trữ, bảo tồn, phổ biến

Các cuộc phỏng vấn được ghi lại dưới dạng video và văn bản, được biên soạn song ngữ và phổ biến cho mục đích nghiên cứu, giáo dục cũng như công chúng. Bên cạnh đó, chúng tôi thu thập ảnh cá nhân, tài liệu và các nguồn tư liệu khác nhằm làm nổi bật các hành trình di cư và quá trình chuyển đổi. Từng bước một, một kho lưu trữ kỹ thuật số ngày càng mở rộng về những câu chuyện cuộc đời của người Đức-Việt tại Sachsen và Việt Nam đang dần hình thành.

Triển vọng: Nhiều câu chuyện hơn, nhiều kết nối hơn

Từ năm 2027, chúng tôi dự kiến ra mắt một tạp chí phỏng vấn, tổ chức các sự kiện công cộng như chiếu phim và thảo luận, cũng như tiến hành số hóa có hệ thống các tài liệu. Cùng với các đối tác của chúng tôi, trong đó có Weltclub / Afropa e.V., chúng tôi sẽ mở rộng phạm vi tập trung sang các cựu lao động hợp đồng đến từ Mozambique và Angola. Mục tiêu của chúng tôi là bảo tồn lâu dài những trải nghiệm của các nhân chứng lịch sử và làm cho chúng trở nên hữu ích đối với các nhóm đối tượng mới.

Tham gia, ghi nhớ, lan tỏa

Đức‑Việt tồn tại nhờ những người muốn chia sẻ câu chuyện của mình và ủng hộ công tác ghi nhớ. Chúng tôi rất vui mừng chào đón các nhân chứng lịch sử, các đối tác hợp tác và tất cả những ai tham gia các hoạt động của chúng tôi trong lĩnh vực giáo dục, văn hóa và nghiên cứu. Hãy liên hệ với chúng tôi nếu quý vị muốn tham gia, cung cấp tài liệu hoặc cùng chúng tôi tổ chức các sự kiện.

Đức-Việt

Cuộc sống Đức-Việt tại Sachsen – Những nhân chứng thời đại từ thời Cộng hòa Dân chủ Đức (DDR), qua thời kỳ Thống nhất đến hiện tại

Thời gian thực hiện
01-12.2026

Các thành viên tham gia dự án
Dr. Verena Böll, Hung Cao The (Trưởng dự án)

Các đối tác hợp tác
Verein der Vietnamesen in Dresden e.V., Afropa – Verein für afrikanisch-europäische Verständigung e.V., Gedenkstätte Bautzner Straße Dresden – Erkenntnis durch Erinnerung e.V.

Được tài trợ bởi

Das Projekt wird gefördert mit Mitteln der Bundesstiftung zur Aufarbeitung der SED-Diktatur, durch die Ostsächsische Sparkasse Dresden und das Sächsische Staatsministerium für Soziales, Gesundheit und Gesellschaftlichen Zusammenhalt. Diese Maßnahme wird mitfinanziert mit Steuermitteln auf Grundlage des vom Sächsischen Landtag beschlossenen Haushaltes im Rahmen des Förderprogramms »Wir für Sachsen«.